Legalizacja, kalibracja, adiustacja spawalniczego sprzętu pomiarowego - jak się w tym nie pogubić? - Akademia Nova Cert

Legalizacja, kalibracja, adiustacja spawalniczego sprzętu pomiarowego – jak się w tym nie pogubić?

9 listopada 2020 przez Artur Mydlarz

Legalizacja, kalibracja, adiustacja spawalniczego sprzętu pomiarowego – jak się w tym nie pogubić?

Bardzo łatwo pogubić się w rozumieniu co do wymagań nadzoru sprzętu kontrolno-pomiarowego. Kalibracja mylona jest z legalizacją, a adiustacja z walidacją itd. itd. Nie uciekniemy od nadzoru sprzętu, jest to wymóg prawny i systemów zarządzania, ale możemy uciec od pomyłek. Dlatego właśnie powstał ten wpis, aby raz na zawsze rozprawić się z zawiłym słownictwem. 

Co to jest legalizacja sprzętu pomiarowego? 

Legalizacja jest podyktowana wymaganiami prawnymi i rozporządzeniem ministra rozwoju i finansów.  

Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że każdy sprzęt pomiarowy znajdujący się na liście podlega cyklicznemu przeglądowi i określeniu spełnienia wymagań. Legalizacja przeprowadzana jest przez zewnętrzne firmy, posiadające stosowne uprawnienia. 

Legalizacją podlegają przyrządy: 

  • w ochronie zdrowia, życia i środowiska 
  • ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego 
  • w ochronie praw konsumenta 

Legalizacja staje się wymogiem prawnym, jeżeli dany przyrząd, którego chcesz użyć, służy do określenia miary, która z kolei będzie determinowała o cenie wyrobu, który mierzymy. Upraszczając sprawę podam przykład. Hurtownia stali sprzedaje pręty walcowane, gładkie. Cena jest ustalona za metr bieżący takiego pręta. Jak chcesz zakupić, dajmy na to 6 m takiego pręta, to pracownik powinien zmierzyć to miarą poddaną legalizacji, żeby cię przypadkiem nie oszukać na metrażu. 

Z punktu widzenia sprzętu spawalniczego, legalizacji podlegają przyrządy, których producenci gazów spawalniczych używają do pomiarów, przy napełnianiu pustych butli wszelakimi gazami przeznaczonymi do procesu spawania (argon, tlen CO2 itd.). 

Legalizacji przyrządów pomiarowych w Polsce wykonuję Główny Urząd Miar. 

Czy swoje przyrządy pomiarowe, którymi mierzę odchyłki od tolerancji wg normy, muszę legalizować? Nie, takie przyrządy podlegają kalibracji. 

Co to jest kalibracja sprzętu pomiarowego? 

Kalibracja pomiarowego sprzętu spawalniczego to nic innego potwierdzenie funkcjonalności tego sprzętu. Należy potwierdzać tę funkcjonalność według ustalonych interwałów. Dlaczego? Ponieważ brak weryfikacji może doprowadzić do utraty właściwości i podawania nieprawidłowych wartości np. źle zmierzysz tolerancje odchyłek w odniesieniu do normy. 

Pomimo dobrze nastawionych parametrów na wejściu, możemy otrzymywać inne parametry na wyjściu i nawet o tym nie wiedzieć. 

Co za tym idzie, przełoży się to na jakość wykonywanej pracy, a tego zdecydowanie chcemy uniknąć ;). 

Ujmując nieco inaczej kalibrację (lub wzorcowanie, bo to nazwa wymienna) – Kalibracja to metoda stwierdzenia odchyłki pomiędzy rzeczywistym wynikiem a wynikiem oczekiwanym (wymaganym). 

Szybki przykład: Suwmiarka pokazuje nam wynik 0,12 mm, a powinna 0,13 mm. Odchyłka wynosi 0,01 mm. 

Kalibracja wykonywana jest przez specjalistyczne jednostki wewnętrzne lub zewnętrzne, posiadające sprzęt i przede wszystkim wzorce do kalibracji. 

W celu potwierdzenia zdolności pomiarowych danego sprzętu należy przechowywać świadectw wyniku kalibracji oraz oznaczyć okres ważności kalibracji na samym sprzęcie. 

Aspekt ten jest bardzo często weryfikowany przez audytorów. Dlaczego? Ponieważ jest najłatwiejszy do sprawdzenia. 

Ciekawy aspekt, bo często mylony z kalibracją. Walidacja w odniesieniu do kalibracji sprzętu pomiarowego jest wynikiem, dowodem przeprowadzenia udanej kalibracji. 

Co to jest walidacja sprzętu pomiarowego? 

To nic innego jak przedstawienie obiektywnego dowodu, że sprzęt pomiarowy spełnia swoją funkcjonalność. 

Co to jest adiustacja sprzętu pomiarowego? 

Jeszcze Wam mało specjalistycznych słówek :)? Łapcie następne – adiustacja.  

Adiustacja to odpowiedź na nieudaną kalibrację. Ok, nie ma nieudanych kalibracji. Kalibracja to proces dający wyniki pozytywny lub negatywny. 

W przypadku wyniku pozytywnego tworzone jest świadectwo i przedłużany jest okres kalibracji. 

A co w przypadku wyniku negatywnego? Czy powinniśmy wyrzucić sprzęt i kupić nowy? 

Niekoniecznie. Istnieje możliwość adiustacji, czyli doprowadzenia przyrządu pomiarowego do stanu działania. Doprowadzenie do spełnienia funkcjonalności. 

Adiustacja powinna być udokumentowana i przeprowadzana przez kwalifikowane jednostki. 

Dlaczego kalibracja sprzętu pomiarowego jest wymagana? 

Powodów wiele, a najważniejsze to życie i bezpieczeństwo ludzi. Często konstrukcję spawane pośrednio przekładają się na te najważniejsze czynniki. 

Do otrzymania wysokiej jakości połączeń spawanych potrzebujemy 100% pewności, że parametry zadane na wejściu dadzą nam pożądany efekty na wyjściu. 

Zdaje sobie sprawę, że po 100-tnej udanej kalibracji wpada się trochę w rutynę i przechodzi do tych czynności mechanicznie. Należy jednak ciągle z tyłu głowy mieć na uwadze, jak ważny jest to proces z punktu widzenia zapewnienia nie tylko jakości wyrobu, ale również bezpieczeństwa. 

Co ciekawe, w przypadku negatywnego wyniku kalibracji warto podjąć działania identyfikujące jak duża część produkcji może posiadać niezgodność. Tak, używanie sprzętu nieskalibrowanego to potencjalnie niezgodny produkt. 

Następne kroki to ocena techniczna tego, czy produkt taki można normalnie dopuścić do użytkowania. Chodzi o ocenę wpływu odchyłki na funkcjonalność i wymagania co do produktu. 

Podsumowanie 

Mam nadzieję, że ten wpis rozwiał Wasze wątpliwości na temat słownictwa związanego z nadzorem sprzętu pomiarowo-kontrolnego, używanego w produkcji spawalniczej. Życzę Wam jak najwięcej udanych kalibracji i jak najmniej problemów w tym temacie. Jeżeli coś należy jeszcze rozwinąć w tym temacie, dajcie znać. 

Autor: Artur Mydlarz

Artur Mydlarz

Quality Manager z 10-letnim doświadczeniem w branży lotniczej.
Mentor audytorów produkcji lotniczej, ekspert z zakresu zarządzania jakością dostaw, produkcji oraz kontroli jakości.
W swojej karierze zawodowej rozwiązał dziesiątki skomplikowanych problemów jakościowych metodami 8D, A3, Six Sigma. Zarządzał przy tym interdysplinarnym zespołem ekspertów z różnych lokalizacji w świecie.
Autor największego w Polsce bloga o inżynierii jakości: inzyinierjakosci.pl i założyciel szkolajakosci.pl

Sprawdź również

Jak prawidłowo wykonać pomiar temperatury podczas spawania?

Czym jest temperatura podgrzewania wstępnego, temperatura międzyściegowa, temperatura utrzymania? jak prawidłowo zmierzyć te wartości, aby proces spawania był zgodny z kwalifikowaną technologią spawania?

Zobacz więcej

Badania NDT – czym są sektory przemysłowe i sektory wyrobu?

Czym są sektory wyrobu oraz sektory przemysłowe i co one dokładnie oznaczają

Zobacz więcej

Badania NDT – czy spawacz może oceniać swoje spoiny?

Czy spawacz może badać i oceniać swoje spoiny? Czy spawacz może wykonywać badania NDT?

Zobacz więcej